Het effect van de geopolitieke situatie op supply chain

Wat betekenen deze spanningen voor organisaties en hoe verandert het de manier waarop supply chains worden ingericht? In deze blog lees je het.

Recente verstoringen in supply chain

Recente verstoringen in het Midden-Oosten zorgen voor verstoringen in de internationale handel en logistiek. Zo spelen de (dreiging van) afsluiting van de Straat van Hormuz en luchtverkeersbeperkingen een grote rol. Dit uit zich onder andere in hogere transportkosten en langere levertijden. De situatie heeft ook gevolgen voor de beschikbaarheid en kosten van energie. De geopolitieke situatie raakt direct fysieke supply chains in hun zogenoemde ‘chokepoints’.¹ 

Wat betekent dit concreet voor supply chain?

• Tankerprijzen en verzekeringspremies voor scheepvaart in risicogebieden zijn in korte tijd sterk gestegen
• Bedrijven wijken uit naar alternatieve routes, bijvoorbeeld via Kaap de Goede Hoop, wat levertijden met 10–20 dagen kan verlengen
• Luchtvrachtcapaciteit staat onder druk door omleidingen en gesloten luchtruimen

De situatie heeft daarnaast directe impact op energieprijzen, wat doorwerkt in vrijwel alle sectoren, van chemie en productie tot retail en food.

De Straat van Hormuz transporteert namelijk niet alleen olie naar de markten, maar verbindt producenten uit de Gulf Cooperation Council (GCC) ook direct met industrieën die afhankelijk zijn van een ononderbroken energievoorziening als essentiële input. Door de sluiting van de Straat van Hormuz is 20% van de wereldwijde oliehandel verstoord. De oorlog rond Iran had direct effect op financiële markten: olieprijzen stegen en aandelen daalden, waarbij de impact zichtbaar was over verschillende markten, regio’s en sectoren.²

Structurele kwetsbaarheden

Geopolitieke situaties worden momenteel beschouwd als dé grootste bedreiging voor wereldwijde supply chains.³ Tekorten aan grondstoffen en componenten worden structureel. Er ontstaat een afhankelijkheid van materialen wat ervoor zorgt dat tekorten cyclisch en aanhoudend zijn in plaats van tijdelijk.⁴

Daarbij komt dat supply chains steeds vaker worden ingezet als geopolitiek instrument. Handelsstromen, toegang tot grondstoffen en logistieke infrastructuur worden steeds minder door marktmechanismen bepaald en steeds vaker door politieke en strategische keuzes. Dit heeft directe gevolgen voor bedrijven, die hun afhankelijkheden van bepaalde regio’s of grondstoffen opnieuw moeten beoordelen.⁵ Wat vraagt dit dan concreet van organisaties als het aankomt op hun supply chain?

Conclusie

De huidige geopolitieke situatie laat weer het effect op supply chains zien. Waar ketens voorheen vooral waren ingericht op kostenoptimalisatie en efficiëntie, verschuift de focus nu naar weerbaarheid en strategische onafhankelijkheid.

Verstoringen in cruciale handelsroutes, stijgende energieprijzen en toenemende tussenkomst van politiek maken duidelijk dat organisaties hun supply chains niet langer kunnen beschouwen als alleen operationele systemen. Een duidelijke analyse van omzet, activiteiten en toeleveringsketens laat zien waar de echte risico’s zitten. Daardoor kunnen portfoliomanagers en risk officers verder kijken dan alleen indexwegingen en hun beleggingen slimmer beheren.² Voor organisaties betekent dit dat inzicht in risico’s, flexibiliteit in structuur en het vermogen om snel te schakelen essentieel worden. De vraag is niet langer óf geopolitieke spanningen impact hebben op supply chains, maar hoe organisaties zich hier structureel op voorbereiden.

Organisaties die hierin willen versnellen of hun supply chain toekomstbestendig willen inrichten, doen er goed aan om tijdig de juiste expertise in te schakelen.